اینفوگرافی حقوق تجارت

کتاب «اینفوگرافی حقوق تجارت» به این دلیل طراحی شده است که درس حقوق تجارت به دلیل حجم بالای مطالب و پراکندگی مباحث، یکی از دروس مهم و در عین حال چالش‌برانگیز در آزمون‌های حقوقی مانند وکالت، قضاوت و کارشناسی ارشد است. این پراکندگی و حجم زیاد، مرور و یادگیری مؤثر را برای داوطلبان دشوار می‌کند. کتاب با ارائه مطالب به صورت خلاصه، نموداری و اینفوگرافیک، راه‌حلی نوین و علمی برای تسهیل یادگیری سریع و ماندگار این مباحث پیچیده ارائه می‌دهد.

این کتاب دارای چندین ویژگی برجسته و مزایای کلیدی است که آن را از سایر منابع متمایز می‌کند:

• ارائه مطالب به صورت اینفوگرافیک: تمامی مباحث اصلی حقوق تجارت در قالب اینفوگرافیک‌های حرفه‌ای، نمودارهای درختی، فلوچارت‌ها و جداول تطبیقی ارائه می‌شوند.
  • خلاصه‌سازی و یادگیری سریع: هدف اصلی، خلاصه‌سازی مطالب برای مرور سریع قبل از آزمون‌ها و دستیابی به بیشترین یادگیری و ماندگاری در کمترین زمان است.
  • طراحی بصری جذاب: طراحی بصری ساده و جذاب به یادگیری سریع‌تر و به خاطر سپردن بهتر کمک می‌کند.
  • قالب‌های دسترسی متنوع: کتاب هم به صورت چاپی (فیزیکی) و هم به صورت الکترونیکی (PDF) قابل دسترسی است، اگرچه نسخه الکترونیکی برای iOS پشتیبانی نمی‌شود.
  ش صرفه‌جویی در زمان و انرژی: این ویژگی‌ها منجر به صرفه‌جویی قابل توجهی در زمان و انرژی مطالعه‌کنندگان می‌شود.

کتاب «اینفوگرافی حقوق تجارت» برای طیف وسیعی از مخاطبان حقوقی طراحی شده است:
• داوطلبان آزمون‌ها: به طور خاص برای داوطلبان آزمون‌های وکالت، قضاوت، کارشناسی ارشد و دکتری حقوق که نیاز به مرور سریع و جامع دارند.
• دانشجویان حقوق: برای دانشجویانی که زمان کافی برای مطالعه متون حجیم ندارند و به دنبال یک منبع خلاصه‌شده و بصری هستند.
• اساتید و مدرسان: برای آن دسته از اساتید و مدرسان که مایلند مباحث حقوق تجارت را به صورت تصویری و جذاب آموزش دهند.

کتاب به پوشش جامع و بصری مباحث کلیدی حقوق تجارت می‌پردازد. این مباحث شامل:
• شرکت‌های تجاری: معرفی و بررسی انواع شرکت‌ها در یک نگاه.
• اسناد تجاری: شامل چک، سفته و برات، با استفاده از نمودارهای کاربردی.
• ورشکستگی و تصفیه امور شرکت‌ها: توضیح این فرآیندها به زبان تصویر.
• دفاتر تجاری، مدیران و مسئولیت‌ها: ارائه این موضوعات در قالب جدول و فلوچارت.
• سایر اینفوگرافیک‌ها: ده‌ها اینفوگرافیک دیگر از مواد مهم قانون تجارت را شامل می‌شود.

حقوق تجارت ایران، نظریه مختلط را در تقسیم‌بندی قلمرو و نحوه‌ی بیان قواعد حقوق تجارت برگزیده است. این نظریه ترکیبی از نظریه موضوعی و شخصی است. به این صورت که در مواد ۱ و ۲ قانون تجارت، لیست اعمال تجاری (ذاتی) به صورت مستقل معرفی شده و تاجر شدن شخص منوط به انجام این اعمال توسط وی نیست (نظریه موضوعی). در ادامه، در ماده ۳، اعمالی معرفی شده‌اند که تجاری شدن آن‌ها منوط به انجام توسط تاجر است (نظریه شخصی). بنابراین، با ترکیب مواد ۱، ۲، ۳ و ۵ قانون تجارت، می‌توان گفت قانون‌گذار ایران رویکرد مختلط را در پیش گرفته است.

مطابق ماده ۱ قانون تجارت، تاجر کسی است که شغل معمولی خود را معاملات تجاری قرار بدهد. این تعریف اگرچه برای اشخاص حقیقی است، اما ملاک آن در مورد اشخاص حقوقی نیز قابل استفاده است. شرایط اصلی تاجر شدن عبارتند از:
1. انجام اعمال تجاری: شخص باید اعمال تجاری (ذاتی یا تبعی) را انجام دهد. این اعمال باید به حساب خود شخص باشد، یعنی سود و زیان ناشی از آن عمل در دارایی تاجر وارد شود.
2. شغل معمولی: این عمل تجاری باید به صورت شغل معمولی و مستمر برای کسب درآمد باشد. شغل معمولی به معنای فعالیت اصلی و مستمر است، حتی اگر شخص شغل غیرتجاری اصلی و شغل تجاری فرعی داشته باشد، تاجر محسوب می‌شود.

شرکت‌های تجاری در ایران بر اساس میزان مسئولیت شرکا به سه دسته اصلی تقسیم می‌شوند:
1. شرکت‌های با مسئولیت نامحدود: در این شرکت‌ها، شرکا علاوه بر سرمایه خود در شرکت، شخصاً و به طور نامحدود مسئول بدهی‌ها و قروض شرکت هستند. مثال بارز آن شرکت تضامنی و شرکت نسبی است.
2. شرکت‌های با مسئولیت محدود: مسئولیت شرکا در این نوع شرکت‌ها، فقط تا میزان آورده یا مبلغ اسمی سهام آن‌ها در شرکت محدود می‌شود و بیش از آن تعهدی ندارند. شرکت سهامی عام، شرکت سهامی خاص، شرکت با مسئولیت محدود و شرکت تعاونی از این دسته‌اند.
3. شرکت‌های مختلط: این شرکت‌ها دارای دو گروه از شرکا هستند که مسئولیت‌های متفاوتی دارند. یک گروه (شرکای ضامن) دارای مسئولیت نامحدود و تضامنی و گروه دیگر (شرکای سهامی یا با مسئولیت محدود) دارای مسئولیت محدود هستند. شرکت مختلط سهامی و شرکت مختلط غیرسهامی نمونه‌هایی از این دسته‌اند.

اسناد تجاری اصلی در حقوق ایران در مفهوم خاص کلمه، شامل برات، سفته و چک هستند. این اسناد متضمن تعهد یا دستور پرداخت مبلغ معینی پول در سررسید مشخص یا عندالمطالبه، در وجه شخص معین یا در وجه حامل هستند. ویژگی‌های مشترک حاکم بر این اسناد عبارتند از:
1. قابلیت ظهرنویسی: اصولاٌ اسناد تجاری قابل ظهرنویسی هستند که به معنی قابلیت انتقال آن‌ها به اشخاص دیگر از طریق امضا در پشت سند است.
2. سند عادی بودن: اصولاٌ هر سه سند تجاری، سند عادی محسوب می‌شوند، هرچند چک از یک جهت مانند سند رسمی لازم‌الاجرا است.
3. عدم سقوط تعهد: اصولاٌ اسناد تجاری سبب سقوط تعهد اصلی نمی‌شوند، اما دارای ارزش پولی هستند.
4. مسئولیت تضامنی: اصولاٌ تمامی امضاکنندگان (صادرکننده، ظهرنویس، ضامن) سند تجاری در مقابل دارنده نهایی مسئولیت تضامنی دارند.
5. تعهد تجریدی: تعهد مندرج در سند تجاری جدا و دارای وصف تجریدی (انتزاعی) است، یعنی از معامله پایه خود منفک و مجزا می‌شود و ایرادات معامله اصلی در مقابل دارنده با حسن نیت قابل استناد نیست.