راهنمای جامع آزمون قضاوت

1. معرفی آزمون قضاوت

آزمون قضاوت به‌عنوان یک آزمون تخصصی، برای ارزیابی دانش و مهارت‌های افرادی که قصد ورود به سمت‌های قضایی را دارند، طراحی گردیده است.
با درک دقیق از شرایط و آمادگی لازم، شما می‌توانید امیدوار باشید که در این مسیر موفق شوید و به‌عنوان یک قاضی در سیستم قضایی کشور فعالیت و خدمت نمایید.

2. شرایط شرکت در آزمون

الف) شرایط عمومی

1. تابعیت اصلی ایران.
2. اعتقاد و التزام عملی به دین مبین اسلام، ایمان و عدالت.
3. التزام عملی به قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و اصل ولایت مطلقه فقیه و عدم وابستگی تشکیلاتی به احزاب، سازمان‌ها و گروه‌های غیرقانونی یا هواداری از آنها.
4. طهارت مولد.
5. داشتن سلامت جسمی و روانی و توانایی برای انجام کار قضایی با توجه به نوع بیماری‌های اعلامی.
6. داشتن کارت پایان خدمت وظیفه، معافیت از خدمت (گواهی پزشکی قانونی، انواع بیماری‌های جسمی) یا معافیت تحصیلی با لحاظ مقررات ماده واحده قانون گذراندن مدت خدمت نظام وظیفه فارغ‌التحصیلان دانشکده علوم قضایی در محاکم قضایی کشور.
7. نداشتن سابقه محکومیت کیفری مؤثر.
8. حسن شهرت، اخلاق و امانت‌داری.
9. عدم اعتیاد به دخانیات، مواد مخدر و روان‌گردان.
10. در صورت اشتغال به کار، سابقه بیمه نباید بیش از 12 سال باشد.
11. داشتن حداقل 22 سال تمام و حداکثر 36 سال تمام در روز ثبت‌نام (حذف شرط سنی ایثارگران).

تبصره: موارد زیر به شرط ارایه تأییدیه معتبر، به حداکثر سن مقرر افزوده می‌شود:

1. دانش‌آموختگان کارشناسی ارشد یا سطح سه به مدت دو سال.
2. دانش‌آموختگان یا دانشجویان دکتری یا سطح چهار به مدت 4 سال.

نکته: اضافه شده به حداکثر سن مقرر، درهرحال نمی‌تواند از چهار سال بیشتر باشد.

ب) شرایط اختصاصی:

دارا بودن یکی از مدارک زیر:

1. مقطع کارشناسی رشته حقوق در هریک از گرایش‌ها، فقه و حقوق، الهیات با گرایش فقه و مبانی حقوق اسلامی و علوم قضایی.
2. مقطع کارشناسی ارشد پیوسته رشته الهیات، معارف اسلامی و حقوق در یکی از گرایش‌ها یا معارف اسلامی و ارشاد با گرایش فقه و مبانی حقوق اسلامی.
3. مقطع دکتری رشته حقوق.
4. سطح دو حوزوی یا بالاتر.

نکته: داوطلبان صرفاً درصورتی می‌توانند در آزمون ثبت‌نام نمایند که رشته، گرایش و مقطع تحصیلی با موارد مندرج در این بند مطابقت داشته باشد.

• همچنین عنوان رشته تحصیلی و گرایش باید در متن گواهینامه موقت یا دانش‌نامه آنها ذکر شده باشد.
• محاسبه تاریخ گواهی فراغت از تحصیلی، صرفاً براساس زمان ثبت‌نام خواهد بود.
• دارندگان مدارک تحصیلی دانشگاهی بالاتر به شرطی می‌توانند در آزمون ورودی شرکت نمایند که مدرک کارشناسی آنان در یکی از گرایش‌های رشته حقوق و یا حوزوی باشد.

3- مواد آزمونی و ضرایب

داوطلبان دانشگاهی:

• بخش حقوقی

1. حقوق مدنی: مباحث قواعد عمومی قراردادها، شروط ضمن عقد، سقوط تعهدات، الزامات خارج از قرارداد، اموال و مالکیت (حق انتفاع و وقف)، بیع، اجاره، رهن، وکالت، ضمان، نکاح و طلاق.
2. آیین دادرسی مدنی: کلیه مباحث آیین دادرسی مدنی به‌جز داوری.
3. حقوق تجارت: شرکت‌ها و اسناد تجاری

• حقوق کیفری

1. حقوق جزای عمومی: جرایم و مسئولیت کیفری، مجازات‌ها و اقدامات تأمینی و تربیتی.
2. حقوق جزای اختصاصی: جرایم علیه اموال و مالکیت، جرایم علیه مصالح عمومی کشور، جرایم علیه تمامیت جسمانی اشخاص و جرایم علیه شخصیت معنوی اشخاص.
3. آیین دادرسی کیفری: همه مباحث.

• داوطلبان حوزوی اهل تشیع:

1. شرح لمعه: مباحث قضاء، شهادت، متأجر، دین، رهن، ضمان، صلح، اجاره، وکالت، شفعه، وصایا، نکاح، حدود، قصاص و دیات.
2. اصول فقه: مباحث الفاظ، مفهوم و منطوق، عام و خاص، مطلق و مقید و اصول عملیه.
3. قواعد فقه: مباحث؛ ید، لاضرر، غرور، اتلاف، احسان، علی‌الید، اکراه، اضطرار، دراء، لوث و قسامه، اقدام، نفی سبیل، عسر و حرج، تسلیط، تلف، قبل از قبض.

• داوطلبان حوزوی اهل تسنن:

آزمون هوش و استعداد شغلی برای کلیه داوطلبان دانشگاهی و حوزوی برگزار می‌گردد.

4- تعداد سؤالات و زمان پاسخگویی

• آزمون کتبی است.
• در چند مرحله انجام می‌پذیرد.
• مرحلۀ اول (تستی) دارای نمره منفی است.

5- زمان برگزاری آزمون

آزمون عموماً در پاییز (آبان ماه) برگزار می‌گردد.

6- روند پذیرش

قوۀ قضاییه برای جذب قضات از روش‌های مختلف اقدام می‌کند که عبارتند از:

1. فارغ‌التحصیلان دانشکدۀ علوم قضایی و خدمات اداری دادگستری که از طریق کنکور سراسری جذب شده و به‌عنوان بورسیه قوه از همان ابتدا شروع به تحصیل کرده و با پایۀ قضایی استخدام می‌شوند.
   پس از فارغ‌التحصیلی و طی کردن دوران کارآموزی به شرط موفقیت در آزمون اختبار در اقصی نقاط کشور به تصدی امور قضا مشغول می‌شوند.
2. جذب طلاب حوزه‌های علمیه که قوۀ قضاییه از بین تحصیل‌کردگان حوزوی به‌موجب قانون، افرادی را جهت استخدام برای تصدی امر قضا برمی‌گزیند.
3. برگزاری آزمون عمومی جذب قضات (آزمون قضاوت) از بین فارغ‌التحصیلان رشتۀ حقوق  و  رشته‌های مرتبط 

آزمون قضاوت در چند مرحله برگزار می‌شود:

1. مرحلۀ تستی
2. مرحلۀ تشریحی
3. مرحلۀ مصاحبه علمی
4. گزینش

قبول‌شدگان در مرحلۀ تستی و تشریحی وارد مرحلۀ مصاحبۀ شفاهی می‌شوند و در صورت قبولی در این مرحله، گزینش‌‌های اداری از سوی قوۀ قضاییه برای قبول‌شدگان آغاز می‌گردد.
پس از طی نمودن این مرحله و موفقیت در گزینش، به‌عنوان کارآموز قضایی شروع به فعالیت می‌کنند.
طول این دوره برای فارغ‌التحصیلان دانشگاهی و حوزوی متفاوت است.
پس از طی نمودن این مراحل، نوبت به اختبار می رسد. مرحلۀ آخر آزمون قضاوت، اختبار است، که پس از طی نمودن این مرحله ابلاغ قضایی دریافت می‌کنند.
ابتدا در دادسرا مشغول به فعالیت می‌شوند و ابلاغ آزمایشی می‌گیرند و پس از ابلاغ آزمایشی برای اینکه ابلاغ قطعی بگیرند، دوباره از آنها اختبار به‌عمل می‌آید.

7- منابع پیشنهادی دوراندیشان

• حقوق مدنی:
  مدنی 2، مدنی 3، مدنی 5، مدنی 6، مدنی 7 (مهدی فلاح خاریکی)- جامع نکات مدنی- اینفوگرافی مدنی- تست مدنی- مجموعه قوانین خاص حقوقی- تست قوانین خاص حقوقی- آرای وحدت رویۀ کاربردی حقوقی
• آیین دادرسی مدنی:
  کمک‌حافظه 1 و 2 (مهدی فلاح خاریکی)- شرح جامع آیین دادرسی مدنی (دکتر مصطفی السان)- جامع نکات آدم- اینفوگرافی آدم- مجموعه قوانین خاص حقوقی- تست قوانین خاص حقوقی- آرای وحدت رویۀ حقوقی.
• حقوق تجارت:
  جامع نکات تجارت- اینفوگرافی تجارت- مجموعه قوانین خاص حقوقی- تست قوانین خاص حقوقی- آرای وحدت رویۀ حقوقی.
• حقوق جزا:
  دورۀ سه جلدی جزای عمومی و اختصاصی (دکتر شادی عظیم‌زاده)- جامع نکات جزا- اینفوگرافی جزا- شرح جامع حقوق جزا (دکتر علی حدادی)- مجموعه قوانین خاص کیفری- تست قوانین خاص کیفری (دکتر شادی عظیم‌زاده).
• آیین دادرسی کیفری:
  کمک‌حافظه آدک- جامع نکات کیفری- اینفوگرافی کیفری-  قوانین خاص کیفری- تست قوانین خاص کیفری.