راهنمای جامع آزمون مرکز وکلای دادگستری (قوه قضائیه)

1. معرفی آزمون مرکز وکلای دادگستری

آزمون مرکز وکلای قوۀ قضاییه یکی از مهم‌ترین و معتبرترین آزمون‌های حقوقی در کشور محسوب می‌شود.
بسیاری از فارغ‌التحصیلان رشتۀ حقوق آرزوی ورود به حرفۀ وکالت را دارند و آزمون مرکز وکلا به‌ویژه طی سال‌های اخیر، تبدیل به مسیری جدی و پررقابت برای ورود به این عرصه شده است.
علی‌رغم حذف ظرفیت، رقابت میان داوطلبان بسیار فشرده است؛ لازم است داوطلب قبل از ورود به فرآیند مطالعه، با مواد آزمونی، شرایط شرکت، زمان ثبت‌نام و برگزاری و جزییات مربوط به مراحل پذیرش آشنا گردد.

2. شرایط شرکت در آزمون

1. تابعیت دولت جمهوری اسلامی ایران.
2. اعتقاد و التزام عملی به احکام و مبانی دین مقدس اسلام.
3. اعتقاد و تعهد به نظام جمهوری اسلامی ایران، ولایت فقیه و قانون اساسی.
4. داشتن دانشنامه معتبر کارشناسی حقوق یا کارشناسی مرتبط با حقوق (به تشخیص مرکز وکلا) یا فقه و مبانی حقوق اسلامی یا معادل آن از دروس حوزوی و دانشگاهی با تأیید مرکز وکلا.
5. داشتن حداقل 24 سال تمام شمسی و حداکثر 65 سال تمام شمسی در زمان صدور پروانه وکالت.
6. داشتن کارت پایان خدمت یا معافیت دایم برای آقایان.
7. عدم سوءپیشینه مؤثر کیفری و عدم محرومیت از حقوق اجتماعی.
8. عدم اعتیاد به مواد مخدر و سکرآور به تأیید سازمان پزشکی قانونی و عدم تجاهر به فسق.
9. عدم اشتغال اعم از رسمی، قراردادی، پیمانی در وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها، ادارات و شرکت‌های دولتی، نهادهای انقلابی، شهرداری‌ها و مؤسسات مأمور به خدمات عمومی و عدم اشتغال به سردفتری یا دفتریاری در زمان صدور مجوز و پس از آن مادامی‌که شخص به وکالت موضوع این آیین‌نامه اشتغال دارد.
10. نداشتن سوءشهرت.
11. داشتن وثاقت و تعهد به اصل نظام و قانون اساسی.
12. عدم محکومیت به انفصال دایم از خدمات قضایی یا خدمات دولتی یا وکالت دادگستری.

3- مواد آزمونی و ضرایب

آزمون کتبی یک مرحله‌ای- تستی- دارای نمرۀ منفی

4- تعداد سؤال و زمان پاسخگویی

135 سؤال/ 150 دقیقه

• دروس مدنی، آدم، تجارت، جزا / هرکدام 20 سؤال
• حقوق ثبت و متون فقه و آدک / 15 سؤال
• حقوق اساسی/ 10 سؤال

5- زمان برگزاری آزمون

در اجرای بند «ب» مادۀ 4 آیین‌نامه اجرایی مادۀ 187 قانون برنامۀ سوم توسعه مصوب 27/11/1397 و مادۀ 5 قانون تسهیل صدور مجوزهای کسب‌وکار، مرکز وکلای قوه قضاییه مکلف است هر سال از طریق سازمان سنجش آموزش کشور نسبت به برگزاری آزمون پروانه وکالت اقدام نماید (عموماً پاییز).

6- روند پذیرش

پذیرفته‌شدگان آزمون وکالت مرکز وکلا درصورت کسب حدنصاب علمی در آزمون کتبی (یعنی 70% امتیاز میانگین نمرات 1 درصد حائزان بالاترین امتیاز و درخصوص ایثارگران حداقل 60%) وارد مرحلۀ احراز صلاحیت عمومی شامل (استعلام از مراجع قانونی و تحقیق و گزینش) می‌گردند، و درنهایت صلاحیت اخلاقی و رفتاری پذیرفته‌شدگان توسط هیأتی تحت عنوان هیأت تعیین صلاحیت مورد ارزیابی قرار خواهد گرفت.

7- کارآموزی

کارآموزی شامل موارد زیر است:

1. صدور پروانه
2. انجام تکالیف ظرف مدت 18 ماه (تحت نظارت وکیل سرپرست)
3. اختبار
4. تحلیف

کارآموز مکلف است به منظور دریافت پروانه، فعالیت خود را تحت نظارت وکیل سرپرست آغاز کرده و نشانی کارآموز، نشانی وکیل سرپرست است.
این موضوع باید در وکالتنامه، سربرگ و کارت ویزیت کارآموز قید گردد.
کارآموز به‌هیچ‌وجه حق تأسیس مؤسسه حقوقی، همکاری با مؤسسات حقوقی فاقد مجوز از مرکز یا کانون و یا دایرنمودن دفتر مستقل از وکیل سرپرست را ندارد.

کارآموز در موارد زیر حق وکالت و یا توکیل به غیر ندارد:
الف) وکالت در دیوان‌عالی کشور
ب)  دعاوی راجع به اصل نکاح و فسخ آن، اصل طلاق، نسب، حجر، ثلث، حبس، وصیت، تولیت و وقف.
پ) دعاوی مالی با خواسته بیش از 20 میلیارد ریال.
ت) جرایم مستوجب حد یا مجازات تعزیری درجه 5 و بالاتر

تکالیف کارآموز به شرح زیر است:
الف) شرکت در دوره توجیهی به مدت دو ماه
ب)شرکت در دوره آموزشی- کاربردی به مدت حداقل 50 ساعت
پ) شرکت در همایش‌ها و سخنرانی‌های علمی که توسط مرکز یا هیأت مدیره استانی برگزار می‌گردد به مدت حداقل 30 ساعت
ت) تهیه کار تحقیقی و ارایه در قالب سمینار یا اثر علمی و پژوهشی در موضوعات حقوقی
ث) شرکت در جلسات دادگاه‌های حقوقی و کیفری طی مدت 18 ماه، هر ماه 4 روز (جمعاً 72 روز)
ج) تهیه گزارش از پرونده‌های موضوع بند «ث» به تعداد بیست فقره
چ) انجام امور وکالتی تحت نظر وکیل سرپرست در دوره کارآموزی
ح) سایر تکالیف به صلاحدید کمیسیون، کمیته کارآموزی و کمیسیون استانی

کارآموز پس از تشکیل پرونده، می‌بایست به مدت دو ماه در دوره توجیهی که توسط کمیسیون یا کمیسیون‌های استانی برگزار می‌گردد، شرکت نماید. دوره توجیهی شامل سرفصل‌های زیر می‌باشد:

الف) آیین نگارش حقوقی
ب) نحوه تنظیم دادخواست و شکواییه
پ) روش کار با سامانه‌های قضایی
ت) صلاحیت محاکم
ث) نحوه تنظیم وکالتنامه، قرارداد وکالت و مقررات مربوط به حق‌الوکاله
ج) مقررات انتظامی وکالت، قضاوت و کارشناسی و الزامات و اخلاق حرفه‌ای وکالت

در پایان این مرحله، آزمون کتبی به عمل آمده و پس از قبولی، پروانه کارآموزی صادر شده در مراسم تحلیفی که به این منظور برگزار می‌گردد، به کارآموز اعطا می‌شود.
در صورت عدم شرکت در آزمون یا عدم قبولی، این آزمون تا دو مرتبه دیگر قابل تکرار است.
نمره نهایی هر درس، از 20 محاسبه شده و ضریب دروس برابر است.
کسب نمره 10 در هر درس و میانگین 12 در مجموع، به‌منزله قبولی می‌باشد.
چنانچه معدل در دوره توجیهی کمتر از 12 باشد، باید در کلیه آزمون‌ها مجدداً شرکت نماید و همچنین در صورت کسب حداقل معدل 12 صرفاً در دروسی که نمره کمتر از 10کسب نموده، موظف به حضور مجدد در آزمون می‌باشد.
در صورت عدم شرکت یا عدم قبولی در نوبت سوم با اعلام کمیسیون استانی، قبولی کان‌لن‌یکن تلقی خواهد شد.

8- اختبار

کارآموز موظف است ضمن اعلام خاتمه تکالیف کارآموزی، تقاضای خود مبنی بر شرکت در اختبار را حداکثر یک ماه پس از اتمام تکالیف کارآموزی به کمیسیون استانی تسلیم نماید.
دروس اختبار به شرح زیر است:

الف) حقوق مدنی، خانواده و امور حسبی
ب) آیین دادرسی مدنی
پ) حقوق جزای عمومی و اختصاصی
ت) آیین دادرسی کیفری
ث) حقوق ثبت
ج) حقوق تجارت

آزمون اختبار شامل بخش‌های کتبی و شفاهی بوده و به تشخیص کمیسیون یا پس از بررسی پیشنهاد کمیسیون استانی به دفعات مورد نیاز در هر سال حسب مورد و با اعلام کمیسیون به‌صورت مجازی یا حضوری برگزار خواهد شد. استفاده از قانون در هر دو بخش، آزاد است.
شرکت‌کنندگان در اختبار در صورت احراز هریک از موارد زیر قبول شده تلقی و اجازه حضور در تحلیف را خواهند داشت:

الف) کسب حداقل میانگین 12 در مجموع دروس اختبار و حداقل نمره 10 در هریک از دروس.
ب) کسب حداقل میانگین 13 در مجموع دروس اختبار و حداقل نمره 10 در 6 درس و حداقل نمره 7 در یکی از دروس.

9- منابع پیشنهادی دوراندیشان

• حقوق مدنی:
  کمک‌حافظه 1 و 2 دکتر مهدی فلاح خاریکی- جامع نکات مدنی- اینفوگرافی مدنی- تست مدنی (زمانی)- قوانین خاص حقوقی- تست قوانین خاص حقوقی- آرای وحدت رویۀ کاربردی حقوقی.
• آیین دادرسی مدنی:
  کمک‌حافظه 1 و 2 دکتر مهدی فلاح خاریکی- شرح جامع آیین دادرسی مدنی (دکتر مصطفی السان)- جامع نکات آدم- اینفوگرافی آدم- تست آدم- قوانین خاص حقوقی- تست قوانین خاص حقوقی- آرای وحدت رویۀ کاربردی.
• حقوق تجارت:
  جامع نکات تجارت- اینفوگرافی تجارت- قوانین خاص حقوقی- تست قوانین خاص حقوقی- آرای وحدت رویۀ کاربردی حقوقی.
• حقوق جزا:
  کمک‌حافظه  جلد 1 و 2 و 3 (دکتر شادی عظیم‌زاده)- جامع نکات جزا- اینفوگرافی جزا- تست جزا عمومی و اختصاصی (دکتر شادی عظیم‌زاده)- شرح جامع حقوق جزا (دکتر علی حدادی)- قوانین خاص کیفری- تست قوانین خاص کیفری (دکتر شادی عظیم‌زاده).
• آیین دادرسی کیفری:
  کمک‌حافظه (دکتر شادی عظیم‌زاده)- جامع نکات آدک- اینفوگرافی آدک- تست آدک (دکتر شادی عظیم‌زاده).
• متون فقه:
  اینفوگرافی متون فقه (قسمت متون فقه مرکز وکلا)  (تحریرالروضه) (دکتر حمید مسجدسرایی).
• حقوق ثبت:
  کمک‌حافظه ثبت- اینفوگرافی ثبت (دکتر امیر مرادی)- تست قوانین خاص حقوقی
• حقوق اساسی:
  کمک‌حافظه اساسی 1 و 2 (دکتر رفیق مصطفایی)- اینفوگرافی اساسی- تست اساسی (علیرضا شمسی محب)