وضعیت حقوقی و کیفری رمزارز در ایران
وضعیت حقوقی و کیفری رمزارز در ایران: راهنمای روند پیگیری جرایم دیجیتال ارزهای رمزی
با گسترش استفاده از رمزارزها مانند بیتکوین و اتریوم در ایران، پرسشهای زیادی درباره قانونی بودن معاملات رمزارزی و نحوه برخورد دستگاه قضایی با جرایم دیجیتال مطرح شده است.
این مقاله به بررسی جامع وضعیت حقوقی و کیفری رمزارزها در نظام حقوقی ایران میپردازد.
🔹 رمزارز از دید قانون ایران چیست؟
در حال حاضر رمزارزها در قوانین مصوب ایران تعریف صریحی ندارند، اما از منظر قضایی در بسیاری از پروندهها، بهعنوان مال یا دارایی قابل معامله شناخته میشوند.
همین موضوع باعث شده که در برخی دعاوی کیفری مانند کلاهبرداری یا پولشویی، از آنها بهعنوان ابزار ارتکاب جرم یاد شود.
🔹 مهمترین جرایم مرتبط با رمزارز در ایران
- کلاهبرداری و فریب در خرید و فروش ارزهای دیجیتال
- پولشویی از طریق انتقال رمزارز
- استخراج یا ماینینگ غیرمجاز
- سرقت اطلاعات حسابهای رمزارزی (کیف پول دیجیتال)
🔹 رویه قضایی در پروندههای رمزارزی
در سالهای اخیر، دادگاههای ایران در چندین پرونده مربوط به رمزارزها رأی صادر کردهاند.
گرچه هنوز رویه واحدی وجود ندارد، اما بسیاری از محاکم، رمزارز را مال مشروع اما پرریسک تلقی کردهاند و برای جرایمی مانند کلاهبرداری رمزارزی، احکام حبس و رد مال صادر کردهاند.
🔹 چگونه میتوان جرایم رمزارزی را پیگیری کرد؟
برای پیگیری جرایم رمزارزی باید با جمعآوری مستندات دیجیتال، تراکنشها، آدرس کیف پولها و گزارش از صرافیهای داخلی یا خارجی اقدام کرد. وکلا و کارشناسان فناوری اطلاعات نقش مهمی در اثبات وقوع جرم در بستر بلاکچین دارند.
🔹 جمعبندی
اگرچه هنوز قانون جامع رمزارز در ایران تصویب نشده است، اما رویه قضایی در حال شکلگیری است و آگاهی از جنبههای کیفری و حقوقی رمزارزها برای هر فعال این حوزه ضروری است.
مطالعه کتابهایی مانند جرایم رمزارزها در پرتو رویه قضایی میتواند دیدگاه دقیقتری نسبت به ابعاد قانونی این پدیده نوظهور ایجاد کند.
📚 منابع پیشنهادی
- کتاب جرایم رمزارزها در پرتو رویه قضایی – دکتر محمدکاظم زارع و محمدصادق امیننژاد
- آییننامه استخراج رمزارزها – وزارت صنعت، معدن و تجارت
- گزارش بانک مرکزی درباره سیاستهای رمزارزی ایران
❓ سوالات متداول (FAQ)
1. رمزارزها در ایران قانونی هستند؟
رمزارزها به صورت کامل در ایران قانونمند نشدهاند، اما تراکنشها و فعالیتهای رمزارزی تحت نظارت بانک مرکزی و وزارت صمت قرار دارند.
برخی فعالیتهای غیرمجاز مانند استخراج غیرقانونی یا کلاهبرداری از رمزارزها، مشمول پیگرد قضایی هستند.
2. مهمترین جرایم رمزارزی در ایران کدامند؟
- کلاهبرداری و فریب در خرید و فروش رمزارز
- پولشویی و انتقال غیرقانونی دارایی دیجیتال
- استخراج غیرمجاز ارز دیجیتال
- سرقت کیف پول دیجیتال و اطلاعات حساب کاربران
3. چگونه میتوان جرایم رمزارزی را پیگیری کرد؟
برای پیگیری، لازم است مستندات دیجیتال تراکنشها، آدرس کیف پولها و گزارش صرافیها جمعآوری شود.
همچنین، استفاده از وکلای متخصص در حوزه فناوری و بلاکچین برای ارائه ادله به دادگاه بسیار موثر است.
4. رویه قضایی ایران درباره جرایم رمزارزی چگونه است؟
دادگاههای ایران هنوز رویه یکسانی ندارند، اما در پروندههای مختلف، رمزارز به عنوان دارایی قابل معامله تلقی شده و جرایم مرتبط با آن تحت قانون کیفری رسیدگی میشوند. احکام شامل رد مال و حبس در موارد کلاهبرداری رمزارزی است.
5. منابع برای یادگیری بیشتر درباره رمزارز و قوانین آن چیست؟
- کتاب «جرایم رمزارزها در پرتو رویه قضایی» – دکتر محمدکاظم زارع و محمدصادق امیننژاد
- آییننامه استخراج رمزارزها – وزارت صمت
- گزارشها و اطلاعیههای بانک مرکزی ایران
